محمود آلوسى بغدادى ( متوفاى 1270 ه . ق ) نويسندهء تفيسر روح المعانى كوشيده است حادثهء عزل ابوبكر را طورى توجيه كند كه از مقام و شخصيت و معنويت وى نكاهد . وى مىنويسد : ابوبكر شخص مهربانى بود ، در حالى كه على مرد شجاع و دليرى بود و لغو پيمان و تهديد مشركان و مباح شمردن خون آنان ، بيش از همه به شجاعت و قوّت قلب نيازمند است و اين صفت در على بيش از ابوبكر ، كه به رحمت و شفقت اشتهار داشته ، موجود بود ؛ از اين جهت ، پيامبر ابوبكر را از ابلاغ چنين پيامى معذور شمرد و على را به جاى او برگزيد . « 1 » گفتار آلوسى جز پيشداورى چيزى ديگر نيست و اساس آن ناديده گرفتن گفتار پيامبر است . پيامبر هرگز علت گزينش مجدّد على را به گونه‌اى كه آلوسى توجيه كرده‌است تعليل ننموده ، بلكه علت اين دگرگونى را چنين بيان نمود : من مأمورم اين آيات را يا خودم برسانم و يا كسى كه از اهل‌بيت من است . اگر علت اين دگرگونى ، ناسازگارى روحيات ابوبكر با ابلاغ اين آيات بود ، جا داشت كه پيامبر چنين سخن نگويد بلكه آن را از راه رأفت و شفقت ابوبكر و شجاعت و قوّت قلب على عليه السلام مدلّل نمايد . آلوسى در اين توجيه آن‌چنان تعصب به‌خرج داده كه براى حفظ مقام و موقعيت ابوبكر ناخود آگاه از عظمت پيامبر كاسته است ؛ زيرا لازمهء گفتار او اين است كه پيامبر گرامى نيز شايستهء ابلاغ اين آيات نيز نباشد ؛ زيرا اگر شفقت و مهربانى ابوبكر مانع گرديد ، پيامبر گرامى نيز ، كه مظهر اعلاى رحمت و شفقت و رأفت و مهربانى و به گفته قرآن « رحمة للعالمين » است ، بايد صلاحيت ابلاغ اين پيام را نداشته باشد ، در صورتى كه پيامبر خود را شايستهء اين كار مىدانست و فرمود : خدايم گفته است : « لايؤدّيها إلّاأنت أو رجل منك ؛ آن را جز تو ، يا مردى كه از خاندان توست ، ابلاغ نكند » .

--> ( 1 ) . روح المعانى ، ذيل سورهء توبه .